Ne pritje te inteligjences

Ajo cka i ben kaq interesante dhe vertete terheqese zhvillimet qe do te pasojne eshte kurioziteti qe une dhe shume te tjere kemi. Jo mbi qendrimet e politikaneve dhe ger-meret e tyre, qe dihet se ku do na shpien (fatkeqsisht), por kurioziteti mbi qendrimet e pishtareve te inteligjences se Shqiperise. Keta Opinioniste te zellshem, keto mendje te ndritura, keta badigarde te lirise, keta poete te parimeve… c’do na thone kete here?! Cfare perlash dhe diamantesh do te artikulojne kete here, ne mbrojte te parimeve, ne mbrojtje te pluralizmit, ne mbrojtje te minorancave?!
A do ta mbeshtesin valle kete here “greven e urise” se Demokristianeve? (ne hipoteze kuptohet). Dhe nese Jo, si do ta justifikojne kete qendrim te njeanshem dhe aspak parimor, ne shkelje te kushtetutes, ne perbuzje te demokracise dhe ashiqare kunder minorancave? Sepse nje shpjegim duhet t’ia japin ketij populli i cili aq gjate i ka degjuar dhe aq shume i ka besuar! Nuk mund te rrine ne heshtje pikerisht tani kur loja filloi. Duhet ta justifikojne qendrimin e tyre kryekeput te njeanshem “prane me te dobetit”, fjala vjen gjate mbeshtetjes qe i bene grves se Nentorit, perndryshe humbasin besueshmerine ne syte tane!
Shfaqja pritet te jete mjaft terheqese. Shpresojme qe te pakten Keta ta mposhtin heshtjen e pazakonte qe i ka pllakosur, te mos na zhgenjejne, e te behen te lodhshem, te merzitshem e te parashikueshem si te gjithe aktoret e politikes Shqipetare.

Gjeorgjia: Lufta e gabuar

Listës së zërave u shtohet edhe ai i ish presidentit  komunist Shevarnadze, i cili deklaronte se kur filluan luftimet, në Osetinë e jugut nuk ndodhej asnjë  ushtar Rus. Ndërkohë Obama duket se po zbut qendrimet e Washingtonit kundrejt Moskës. Të gjitha këto kanë bërë që mbështetja popullore e Shakaashvilit të arrijë rekordet më negative që nga “Revolucioni i Trëndafilave” që e solli atë në pushtet. Rusia nderkohë, pas njëzet vjetësh me disfata dhe tkurrje territoriale (politike), po ndermerr një revansh të  vërtetë. Tashmë krahinat e Osetisë së Jugut dhe të Abkazisë mund të konsiderohen të aneksuara pasi aty do të qendrojnë rregullisht rreth tetë mijë trupa Ruse. Revanshi Rus në rajon nuk ndalet vetëm tek Gjeorgjia, por shtrihet edhe më tej në zona të tjera të Kaukazit dhe në Azinë Qëndrore. Vlen për tu përmendur  kthimi në politikën filo-Ruse i Kirghizistanit që tashmë kerkon hapur ç’instalimin e bazës ushtarake Amerikane, aleanca e ngushtë e Turkmenistanit (shtet mjaft i pasur me rezerva të gazit natyror) me Mosken apo edhe pretendimet e tjera territoriale të Rusisë, në gadishullin e Krimesë në Ukrainë apo në krahinen e Transnistri-ës në Moldavi. 

Shakaashvili ndodhet kështu përpara një kundërshtari shumë më të fortë se vetëm shtatë vjetë më parë, kohë kur ai udhehiqte revoltën në Gjeorgji. Në të vërtetë pushteti i tij duket se po shkërmoqet për arësye të brëndshme. Strategjia politike e presidentit bazohej në re-integrimin e dy krahinave separatiste të Osetisë së Jugut dhe Abkazisë. Duke qenë se situata aktuale në këto rajone nuk është aspak shpresdhënëse, ai ndodhet tani përballë një elektorati të zhgënjyer që kerkon përgjigje, por edhe përballë një opozite që insiston për  zgjedhje të parakohshme. Opozita, pas solidaritetit të kuptueshëm fillestar, në periudhën e konfliktit të armatosur, është organizuar mjaft mirë dhe po bën lëvizje energjike për të cuar në ndërrimin e aktorëve politikë në krye të vendit . Për  ish kryetarin e parlamentit,  presidenti duhet te largohet brenda  Prillit dhe të shpallë zgjedhje të parakohshme,  në të kundërt paralajmëron protesta masive në formën e një kundër-revolucioni.  Opozita e djathte dhe Rrepublikane është organizuar në lëvizjen Aleanca për Gjeorgjinë dhe kërkon në pjatë “kokën” e Shakaashvilit. Është e qartë që kriza ekonomike botërore,  agresionet e vazhdueshme verbale me Moskën dhe tërheqja e bute e Washingtanit nga qëndrimi fillestar në lidhje me konfliktin, nuk e ndihmojnë liderin e Rrevolucionit të Trendafilave. Mandati  natyral i Shakaashvilit filo-perendimor mbaron në 2013-ën, ndërsa Washingtoni dhe Brukseli presin me ankth dhe  inpotencë zhvillimet e këtyre muajve në Gjeorgji…

Personalizimi i fushatës

Radha dje i takonte PS-së për të na treguar se me cfarë stili do të zhvillohej fushata e këtij muaji dhe rrjedhimisht edhe qeverisja e 4 viteve. Mitingu i djeshëm tregoi që nuk kishte ndonjë ndryshim shumë të madh në thelb me Kongresin e PD-së. Radha e gjatë e folësve tregoi shumë mirë se zgjedhjet që do të bëhen nuk janë aspak parlamentare në fakt, por plebishitare për njërin ose tjetrin lider. Zgjedhjet nuk do të fitohen nga përpjekjet e partisë dhe të kandidatëve por nga karizma dhe forca bindëse e liderëve të partive.

Për herë të parë pas këtyre viteve demokraci, vërehet që nga të dyja anët (nga ana e PD-së ka shumë kohë), krijohet një lidhje e pazgjidhshme midis fatit të liderit dhe fatit të partisë. Krijohet përshtypja sikur me humbjen e atij që do të drejtojë fushatën, do të shkërrmoqet i tërë kuadri  institucional i partisë. Dhe kjo ka dy shkaqe: së pari, karizma shumë e madhe që karakterizon të dy liderët kryesorë. Shumë të dallueshëm nga njëri-tjetri, të dy kryetarët e partive të mëdha kanë të përbashkët aftësinë për të elektrizuar masat dhe për t’i cuar ato në një dimension tjetër,  sikur të ishim në ndonjë mbledhje mistike dhe jo miting partie… E gjitha kjo e orkestruar me anë të një fushate reklamuese shumë të fortë, pasi që të dyja partitë bëjnë kujdes që të konsultohen me shoqëri private marketingu dhe reklamimi që i jep akoma më fortë një pamje spektakli televiziv kësaj fushate.

Megjithatë, këtë karizëm (të diskutueshme ose jo, arrogante, boshe ose e fryrë, sipas shijeve) ata e kanë pasur dhe më parë. Shkaku i dytë që rrit akoma më shumë varësinë e partisë nga lideri është vendosja e sistemit të ri zgjedhor, ose që të jemi më të saktë, ndryshimet kushtetuese të bëra vitin e kaluar. Me këtë sistem, nuk do të kemi më ballafaqime njerëzish në bazë të sistemit mazhoritarm nuk do të kemi më diskutim të afërt midis kandidatit dhe zonës prej së cilës ai do të zgjidhet, nuk do të kemi më qarje halli ose diskutime mbi programin e partisë midis “birit të zonës” dhe banorëve të saj. I gjithë ky dialog do të kanalizohet nga rrugët që të shpien domosdoshmërisht te kryetari i partisë pasi është shumë e vështirë që fjala vjen 32 kandidatë partië të lëvizin nga një cep i zonës zgjedhore të Tiranës në një tjetër dhe është akomë më e vogël koha që zgjedhësi të njihet me ta. Për më tepër, fakti që lista është përcaktuar nga kryetarët e partive ishte një mënyrë për t’I bërë të ditur zgjedhësve se “me ta nuk keni punë”. Nëse doni që të qeveriseni nga unë, do të votoni këtë listë që unë iu paraqes dhe votimi i listës presupozon votimin e partisë, votimi i partisë në mënyrë të pazgjidhshme atë të liderit të saj, ose kryeministrit të ardhshëm. Megjithatë, mund të supozojmë se që nga casti që parlamentarët do të hyjnë në parlament do të fitojnë njëfarë pavarësie ndaj liderit ose kryetarit te ardhshëm të qeverisë. Po a do të jetë realisht kështu? Pyetja duhet të shtrohet dhe të diskutohet pasi këtu futet në lojë ndryshimi tjetër kushtetues, ai që prek nenin 104 të Kushtetutës, i cili parashikon se Kryeministri, brenda 48 orëve nga dita e rrëzimit të mocionit të besimit që ai paraqet ndaj kabinetit të tij nga më shumë se gjysma e anëtarëve të parlamentit, mund t’i kërkojë Presidentit shpërndarjen e Parlamentit. Në këtë kuptim, mungesa e disiplinës mund të sjellë pasoja që në nivelin e parimeve të republikës parlamentare mund të jenë të dëmshme. Njëkohësisht, kjo sjell dhe një tkurrje të veprimtarisë parlamentare të deputetëve që në këtë rast do të kthehen në zbatues të politikave të Kryeministrit, cka sjell një denatyrim të rolit të ligjvënësit. Pra, në këtë aspekt, përtej personalizimit të fushatës, mund të shohim në horizont një mundësi reale personalizimi të pushtetit. Një sistem që më shumë se kurrë i shkon pushtetit aktual…

Kur quhesh i masterizuar në Shqipëri?

T’i rikthehemi çështjes së ditës. Ose më mirë problematikës që kemi ngritur. Në vitin 2007, u miratua Ligji për Arsimin e Lartë, i trumpetuar nga Qeveria e kohës si një prej reformave më të rëndësishme që prekin të ardhmen e brezave të rinj dhe të vendit tonë, pasi ky Ligj do i hapte rrugë brezit të ri të të diplomuarëve në përballimin e jetës profesionale ose përmbushjes së dëshirës së tyre për thellim shkencor.
Duhet të nënvizojmë menjëherë se ky Ligj u kritikua nga një brez specialistësh të arsimit të lartë që e njohin atë shumë më mirë se disa të kollandrisur që rrethonin në atë kohë Kryeministrin. Një nga reformat që përmbante ky ligj ishte dhe ngritja e një sistemi që mund ta quajmë 3+2+1+3 (ku 3-shi përbën diplomimin e studentit në fushën e specialitetit – jurist, ekonomist…, 2-shi një thellim të specialitetit, ta quajmë “DND”, ashtu si ligji dhe 1-shi vitin e Masterit, të ndjekur më në fund nga studimet e Doktoraturës). Pra krijohej një sistem që pikë së pari nuk përputhej me frymën e Kartës së Bolonjës dhe së dyti krijonte një amulli në lidhje me diplomimin e studentit. Kur do të quhej specialist, çfarë është të jesh specialist i thelluar i fushës dhe për çfarë shërben ai viti i Masterit pas Diplomës së Nivelit të Dytë (2-shi që folëm më lart)?
Problemi do të dilte herët a vonë. Së pari sepse Karta e Bolonjës, që nuk duhet ngatërruar me Universitetin e Bolonjës, pasi kam dëgjuar shpesh që Karta e Bolonjës lidhet me sistemin që aplikohet në Universitetin e atij qyteti, gjë që përbën një injorancë të pastër nga kushdo që rreket të thotë mendimin e tij mbi këtë çështje, parashikon një sistem universitar synimi i të cilit është të përgatisë individë të ndërgjegjshëm, dhe të aftë të futen në botën e punës sa më shpejt dhe që t’i përgjigjen kërkesave të tregut sa më mirë. Sot jetojmë në një kohë kur tregu dhe kapitali janë ata që diktojnë ligjin në rruzullin tonë dhe rrjedhimisht një student me kokën plotë nuk i hyn në punë, i duhet një student me ide të formuara mirë. Prandaj sistemi bazohet në nxjerrjen e diplomës “specialist” pas 3 vitesh në mënyrë që kush dëshiron t’i hyjë karrierës profesionale të mos harrakatet në bankat e shkollës me teori të tepërta. Nëse një punë e caktuar kërkon dije të veçanta në një fushë dhe rrjedhimisht më shumë njohuri dhe përgatitje shkencore, hyn në lojë 2-shi, po jo ai i Ligjit për Arsimin e Lartë, por 2-shi i Kartës së Bolonjës, pra Masteri. Masteri do të shërbente pra për thellimin e dijeve special të nëj fushe të caktuar, ashtu sikundër dhe për përgatitjen teorike sa më të mirë të studentit, nëse prej tij kërkohet të fillojë me studimet e doktoraturës. Në disa shtete, ekzistojnë mastera me dy drejtime, një teorik dhe tjetri praktik. Dhe kështu, shohim të përvijuar sistemin e Kartës së Bolonjës, të cilën e kemi nënshkruar dhe ne dhe që përbëhet nga sistemi 3+2+3 (3-shi i fundit përkon me vitet e studimit të doktoraturës).
Së dyti, problemi do të dilte për një arsye tjetër. Ai që mbaron DND do ta ketë shumë të vështirë të thotë jashtë shtetit se jam mbajtës i një diplome Masteri, pasi ligji ynë për Arsimin e  Lartë nuk e klasifikon si të tillë. Pra, ai duhet të ribëjë një dyvjeçar tjetër jashtë nëse, fjala vjen dëshiron të punojë në një vend ku kërkohet Masteri ose të vazhdojë studimin e Doktoraturës.
Gjithashtu, ai që mbaron DND, është specialist, apo pak më shumë se specialist, po pak më pak se i masterizuar. Ç’rrogë ka parashikuar qeveria për ata që mbarojnë DND-në. Dhe, më e rëndësishmja, ajo që futi në grevë urie studentët e Vlorës, çfarë vlere ka një diploma e specialist (tre vjeçari) nëse edhe studentin që mbaron DND-në e klasifikon si specialist. Atëherë, shumë logjikisht, gjithkush do ta kishte vështirë  të pranonte në punë një student që legjitimisht mund të kërkojë punë pasi ka kryer tre vjet universitet, por që shteti i vet ja bën shumë të vështirë njohjen e një diplome, që sistemi e bën që të jetë faktikisht gjysmake.
Duke parë në sy realitetin, Ministri aktual i Arsimit kërkon që ta ndryshojë në këtë pikë Ligjin për Arsimin e Lartë. Edhe pse vlen që të inkurajohet në këtë drejtim, duhet t’i kujtojmë se në 2007, kur është votuar ky Ligj, Ministri ka qënë këshilltar për Arsimin pranë Kryeministrit dhe e ka mbrojtur një ligj të tillë.
Nga një mungesë e tillë koherence, ne nxjerrim dy përfundime: në Shqipëri, askush nuk e ka të qartë në kokë se ku shkon dhe çfarë do të bëjë, përveç makutëve. Së dyti, reformat në Shqipëri kanë parametra dy vjeçarë dhe aspak afatgjatë, çka na bën të mendohemi mbi mënyrën si udhëhiqemi dhe mbi përkufizimin e fjalës reformë… Natyrisht, brezi i studentëve të diplomuar në këtë periudhë do e vuajnë këtë mungesë koherence. Shpresojmë të jenë në hënë të mirë dhe ta kuptojnë se kështu nuk ecet.
                                                                                                                                                          Stavri

E Bukura e Bulevardit

Nuk do te duhej ta kerkoja fajin te politika, do te tingellonte e do te qe e rendomte, si fajtorja e destinuar per t’u gjykuar si e pamoralshme. Mirepo realiteti yne politik eshte nje fatalitet qe po e vuajme dhe ai pasurohet perdite me deklarata sa qesharake (ne gojen e kryeministrit) si “E bukura e dheut” aq dhe te pavend  (ne gojen e pretendentit per kryeminister) kur pergojohen ne fjalime elektorale simbole te qyteteve. Akoma me tutje me deklarata politike qe me krenari shpallin si shpetim, e madje si rilindje te kryeqytetit, zhvleresimin e menjehershem pas zgjedhjeve te planit rregullues te sapomiratuar pa argumentuar arsyet (deklarata te nje natyre me ato te kundershtarit pak vite me pare).

Por a kane treguar ne te vertete politikat zhvillimore qe ndikojne drejtperdrejt ne cilesine e qytetit ndjeshmerine e nevojshme karshi te gjithe vlerave arkitekturore te trasheguara ne kohe, monumenteve te kultures, godinave te rendesise se veçante, qe pasurojne koloritin permbajtesor historik? A eshte e vetedijshme politika se sa e lidhur eshte ne te vertete ajo me zhvillimin urbanistik dhe arkitektonik, duke qene se ato shprehje te drejtperdrejta te veprimeve te konkretizuara politike? A e kane projektuar dhe a po projektojne vizionin e qytetit tone ne te ardhmen rrahjet majtas e djathtas  te politikes ne lidhje me si do duhet te jete vendbanimi yne i perbashket Tirana?

Te gjitha pyetjet e mesiperme lidhen drejtperdrejt me vizionin e politikave qeverisese apo lokale te 20 viteve te fundit dhe te viteve qe do te vijne: (i) me vetendergjegjesimin per pasurine ne vlera ndertimore te trasheguara ne kohe dhe marrjen ne mbrojtjen te tyre dhe (ii) me planifikimet ne perspektive per konturet e qelizave te banimit, infrastruktures, hapesirat publike te gjelbra e te sistemuara, objektet social kulturore e fetare, monumentet e cdo element tjeter perberes te nje qyteti.

Vizioni i politikave qeverisese do te duhej te niste se  pari me nje bilanc te plote te pasurise se trasheguar qe duhet te merret urgjentisht ne mbrojtje. Mund ta themi me bindje se deshtime te njepasnjeshme kane percjelle njera-tjetren gjate mosperpjekjeve gati te qellimshme per te vleresuar e ruajtur siç duhet trashegimine ndertimore e kulturore se bashku me infrastrukturen perkatese. Lajme dhe kronika qe dhembin nga te gjitha krahinat e Shqiperise denoncojne perdite panderprere amortizime, dhunime dhe neperkembje te ndertesave te shpallura de jure si Monumente Kulture.

“E bukura e Bulevardit”

Nje shembull qe dhemb perdite teksa pershkon bulevardin eshte “E bukura e Bulevardit”, Piramida ose ish-Qendra Nderkombetare e Kultures “Pjeter Arbnori”.

E ndersa degjoj ne lajme nga goja e kryeministrit plot patos te flase e krenohet me “Shqiperine te bukuren e dheut”, habitem e trishtohem se si mund te jete ne paqe e i vetekenaqur, kur nje bukuri e bulevardit veteshkaterrohet per shkak te injorimit te qellimshem ne kembe te institucionitnga ku nisin politikat gjoja te medha! Piramida ka qene dhe mbetet deri me sot ne vleresimin e perfaqesuesve te fushes se projektim-ndertimit si shfaqja me unike ne arkitekturen moderne shqiptare. Ajo se bashku me stoline e vyer per qendren prej 15,000 m² gjelberim eshte  kercenuar gjate fundit te vitit 2010 nga vendime qeverie “per arsye te njolles ne biografi”, per t’u prishur e per ti lene vendin nje tjeter ndertimi me rendesi sic do te ishte Godina e Parlamentit te Ri.

E gerryer nga harresa e qellimshme, e paragjykuar politikisht me pa te drejte, e perjashtuar nga çdo funksion, e denuar deri ne degradim ajo eshte pasqyra reflektuese e vizionit qeverises per nje godine te tille te rendesise se veçante, e shpallur nga shteti ne vitin 2006, si Monument Kulture i mbrojtur me ligj. Nderkohe qe ne vitin 2000 Ansambli i Bulevardit eshte njohur nga shteti si Ansambel Monumental i patjetersueshem. Do te mjaftonin keto vendime te meparshme nese do te merreshin seriozisht, si asnjanesuese te çdo perpjekjeje per tjetersimin e kompleksit te saj. Piramida, si produkt historik me simbolike te spikatur, eshte mbartese e kujteses se perbashket nder vite ne perpjekje per konceptimin, projektimin dhe ndertimin e saj. Madje me pas e ne vazhdim pas viteve ‘90 e nje historie te gjate perpjekjesh per riadaptimin ne funksione te jetes bashkekohore. Perpjekje te cilat jane shtrire ne kohe shume me gjate se periudha dy vjeçare gjate te ciles “biografia e saj u be me njolle”. Cilido mund te percaktohet si funksioni i saj ne te ardhmen, ajo do te jete godina me terheqese jo vetem e Kompleksit te Bulevardit dhe e kryeqytetit.

E solla ne vemendje historikun e shkurter dhe gjendjen ekzistuese te saj, sepse ajo perdaqeson, si pak objekte ne Tirane, nje mekanizem i komunikimit kulturor ne breza, te gjenerimit permes adaptimit dhe promovimit te nje identiteti te ri te pakompleksuar te historikut te para viteve “90.

Se dyti sepse Piramida perben nje rast unik te mungeses se vizionit qeveritar mbi ndjeshmerine dhe trajtimin e nje objekti te tille. Forcat politike opozitare mbajten nje qendrim krejt te mefshte krahasuar me rendesine qe kerkonte problematika e ekzistences se Piramides. Reagimi i shumte ne numer dhe i qendrueshem ne kohe i shoqerise civile, qytetareve te thjeshte, studenteve, perfaqesuesve te fushes se projektim-ndertimit te te gjithe brezave ishte gjithashtu nje rast unik ne revolten e shprehur me protesta dhe nenshkrime te peticioneve kundra marrjes se vendimit per prishjen e nje objekti me karakter social-kulturor ne qender te kryeqytetit.

Perkthim i vizionit ne aktualitet

Mirepo ne “bregun perendimor” te bulevardit, tabloja vizionare plotesohet me se miri me kontekstin e koherave klienteliste ne te cilat jetojme, me panoramikat e pallateve shume kateshe qe vazhdojne te lulezojne perdite pikerisht fare prane ketij bulevardi, ne kurriz te siperfaqeve te gjelberuara. Tirana, ne aspiratat per tu evidentuar si kryeqytet i spikatur ne Ballkan e me gjere, ne ambicjen per te permbushur te gjitha funskionet komplekse te nje metropoli eshte perballur me fluks te paparashikueshem migrimi e ndertimi brenda dhe ne kufi te territorit te saj. Vizioni i pushteteve lokale per kryeqytetin ne gjithe stafetat e tij majtas djathtas eshte shpalosur shemtuar e dhimbshem ne menyre fatkeqesisht te pakthyeshme ne kryeqytet. Historia filloi me kioskezimin, vazhdoi me çkioskezimin dhe ajrosjen e hapesirave publike, nderkohe prona publike dhe private u uzurpuan pa te drejte dhe ndertimet pa leje si dhe shtesa te panumerta ne kate e ne cdo qoshe te mundshme asfiksuan serish hapesira te tjera publike. Ne qe ndihmojme ne projektimin e objekteve te ndertimit jemi fajtore po aq sa biznesi i ndertimit, i cili per hir te nje zhvillimit te rreme, u trajtua me mijera favore, sikur te ishte nje industri e lehte qe prodhonte mireqenie. Ndertesat e nje qyteti nuk jane objekte konsumi as sherbimi ne kuptimin e rendomte te perfitimit te shpejte. Ato permbushin shume me teper se kaq, jane perveçse volume fizike dhe reflektime te zhvillimit kulturor te shoqerise kryeqytetase ne shume kendveshtrime.

Politikat qeverisese djathtas-majtas ndodhen sot perballe sfides se madhe te legalizmit, nje nga premtimet me delikate te kesaj fushate elektorale, qe do te thote pranimin e fajeve te kryera nder vite, te moszbatimit te ligjit, te mos ndeshkimit te shkeljeve, te çorientimit te biznesit dhe te banoteve. Handikapi me problematik ne historikun qeverises se kryeqytetit eshte (i) mungesa e nje plani rregullues te pakontestueshem ne vazhdimesi nga politika qe do ti prije Tiranes ne shekullin ne vijim, permbledhja e nje kontributi profesionistesh te pandikuar politikisht apo financiarisht nga faktore te trete, strategji zhvillimi dhe rregullore te perllogaritur dhe argumentuar ne menyre transparente lidhur me menaxhimet e pronave, (ii) eshte mungesa e nje vizioni qe do ta bente te qendrueshem ne vlera e ne kohe procesin e zhvillimit ndertimor te kryeqytetit. Sjell shembullin mese te njohur neper te cilin rrugetuan tashme 3 breza, ate te Bulevardit “Deshmoret e Kombit”, mbetet ende shtylla kurrizore e infrastruktures rrugore te kryeqytetit, projektuar ne vizionin e Tiranes se filllim shekullit 21 edhe pse asokohe peisazhi jugor pertej Xhamise se Et’hem Beut ofronte thjesht dhe vetem nje siluete piktoreske kodrinore.

Make-up-i i pallateve dhe llustrimi i rrugeve para fushatave elektorale jane sipermarrje te perkohshme, siperfaqesore e aspak vizionare, jane tentative korruptive per kujtesen afatshkurter te votuesve (jo te qytetarit). Ato as nuk duhet te listohen ne listen e perpjekjeve te verteta frytdhenese e me jetegjatesi qe mund te pretendojne te bejne podiumet demagoge e delirante elektorale. Sepse nga ato podiume flasin majtas e djathtas mekataret, flasin investitoret ndertues shkeles te ligjit, firmetaret e lejeve te ndertimit (qe nuk duhet te ishin dhene), flasin politikanet vizionare qe asgjesojne ne gjeneze cdo procedure te qenesishme largpamese te kundershtarit politik se here marrin stafeten qeverisese (ne menyre jotransparente dhe te paargumentuar).

Mungesa e planifikimeve urbanistike te mirefillta dhe moszbatimi i studimeve te pjesshme te miratuara, percjellin silueten qe perjetojme ne sot. Eshte mese e dukshme se si godina shumekateshe po lulezojne kete fund te zgjatur pranvere ne zona strategjike per Tiranen per nga rendesia e perspektiva, thuajse pergjate aksit te Bulevardit. Ndertimin me te ri shumekatesh ne afersi te Ambasades Zvicerane, nuk e perligj as funsionalisht (ne raport me sheshin dhe ndertimet e tjera), as estetikisht, as moralisht vendimi i nje gjykate te huaj (qofte kjo dhe e Strasburgut) per korrektesine e lejes se saj te ndertimit. Ajo eshte, si shume ndertime te tjera shumekateshe ne qender, nje trup i huaj, te cilat si qelizat kanceroze qe shumohen e zmadhohen, per te gllaberuar e lene pa hapesira publike gjalluese e te gjelberuara, qendren e kryeqytetit.

Opinioni publik, roli dhe rendesia e reagimit

Protestat e diteve te fundit ne Stamboll e Ankara si shembull i perpjekjeve konkrete te qytetareve ne mbrojtje te prones se perbashket publike perkundrejt planeve per shnderrimin e saj ne qendra tregtare dhe banimi, do duhej te na benin te mendonim per ndjeshmerine qe ne qytetaret e Tiranes  dhe  “Te bukures se dheut” kemi ndaj problematikave shume te ngjashme. Revoltat masive te arkadash-ve shekullor kundrejt vizionit qe paracakton pushteti per qeverisjen qofte edhe nepermjet shnderrimit te nje parku publik ne nje qender tregtare, duhet te na bejne te reflektojme mbi marredhenien qe kemi ndertuar me hapesiren e perbashket. Vizioni, pergjegjshmeria dhe  reagimi qytetar  eshte i lidhur me ndjeshmerine tone, te te gjitheve ne per qytetin ne te cilin jetojme, per ate ndjesine e perhumbur disi te pergjegjesise ndaj qytetit. Marredhenia relativisht e re, por shume e forte qe po na lidh perdite e me shume me pronen private, po na shkeput nga publikja, po krijon nje hendek te madh mes qytetarit e hapesires publike, prones se perbashket. Hendeku i krijuar rrezikon jo vetem pronen vete (te mbetet jetim) por dhe pronarin, pra qytetarin (te mbetet pa prone publike), si avokati ideal me i madh ne numer, me i fuqishem ne ze, me i spikatur ne itegritet, mbrojtes i garantuar ne problematika mjedisore, perdorimi e tjetersimi ne kohe.

Keto rreshta nisen si perjetim, perfunduan vetvetiu ne akuza bashkefajesie qeveri-qytetar, shtet- individ, sepse ne fund te fundit ne pretendimet dhe pakenaqesite qe na shoqerojne te gjithe si individe aktive apo pasive qofshim, ne veprim dhe sidomos ne mosveprim jemi bashkefajtore.

E.K.

Wikibuna dhe Wikidrini

Dhe ne, pjesa tjetër e popullsisë do të reagojmë sërish si para një viti: do japim lekë me sms dhe nëpër llogari bankare të hapura nga Qeveria trok për të ndihmuar të papëlqyerit e Zotit… Rrjedhimisht, njësoj si para një viti do mbyllim një sy përpara kësaj talljeje monumentale e orkestruar nga spin doctors-at e Qeverisë. Derisa emra si Dajçi, Bushati, Ana e Malit dhe NënShkodra të kthehen në një zgjatim natyror të Liqenit… Ndoshta kush e di, do të na duhet të rinegociojmë kufirin me Malin e Zi, gjë që Ministria jonë e Jashtme do ta bënte me shumë zell, në emër të fqinjësisë të mirë, të integrimit, të stabilitetit e të kush e di çfarë frazeologjie tjetër të rezervuar për papagallë si Ministri që kemi sot…

Zoti është një komik që ka përballë një audiencë që ka frikë të qeshë… Duke perifrazuar këtë thënie të Volterit, mund të themi se Kryeministri është një komik që ka përballë një popull që ka frikë t’i lëshojë domate në fytyrë aq bajate, e pacipë dhe sidomos e frikshme është bërë shakaja e tij. Kemi arritur në një pikë mosinteresimi, neglizhence ose ndoshta jemi mësuar me këto fenomene dhe i tolerojmë në mënyrën më të paturpshme. Edhe sikur Wikileaks të nxjerrë dokumenta sekrete të Kryeministrit ku thuhet troç se portat s’duhen hapur se duam lekë, paçka se do të ketë njëçikë përmbytje, ne prapë nuk do të reagojmë, por do të ketë shumë mëndjendritur që do të deklarojnë se e dinin dhe se Wikileaks-i ka vërtetuar ato që të gjithë i mendonin. Shumë mirë. Po më tej? Do presim që kjo situatë të përsëritet dhe vitin tjetër? Po vitin tjetër çfarë do të thonë? Dhe për më shumë, ne çfarë do të mendojmë? Si do të reagojmë? Apo sërish do të dërgojmë sms në ndihmë të të përmbyturve ndërkohë që Kryeministri do të harxhojë kohë në Tiranë duke hapur debate të pavlera mbi mungesën e zbukurimit të Tiranës me rastin e festave?

E vërteta është se pavarësisht se i dimë të gjitha, paçka se kemi etje dhe për më shumë (Wikileaks, presim të na dërgosh nja dy pagure të tjera me ujë…), edhe pse këto “më shumë” i dinim gjithashtu, ne nuk reagojmë!  Kultura e lëmoshës dhe e keqardhjes do të triumfojë sërish në dëm të kulturës së reagimit, protestës, revoltës kundër një fataliteti fals. Sepse nuk është fatalitet, as përmbytja, as tallja, as lajmet që na vijnë nga Australia e largët. Fataliteti do të triumfojë që nga çasti që do të besojmë në të dhe nëse qysh nesër do të qajmë lotë krokodili për vëllezërit tanë shkodranë në vend që të ngrejmë zërin dhe të bërtasim kundër kësaj situate, do i bëjmë një dëm të madh jo vetëm Shkodrës por dhe të gjithë Shqipërisë, sepse do të kontribuojmë në përjetësimin e një stili qeverisjeje që i shmanget përgjegjësisë duke ja lënë në derë fajin Zotit, fajin Bunës që fryhet pa leje dhe Drinit që del nga shtrati kur t’i dojë qejfi. Nëse duam një gjë të tillë, duhet të njohim dhe pasojat: Mos të habitemi kur të na merret prona sepse nuk e kemi mbjellë, mos të habitemi kur të ketë rrëshqitje dherash mbi rrugë, mos të habitemi kur të vriten kamarierë për tekat e një personi që lind nga hiçi por që ka në brez çelësin e suksesit… Mos të habitemi sepse fajin do ta ketë Zoti, Buna dhe Drini…
                                                                                                                                                          Stavri