Mbi teknologjine – I


 

Nje analize e mirefillte, per Heidegger-in do te perqendrohej mbi ate qe fshihej nen çdo substance dhe ne te njejten kohe bente te mundur shfaqjen e tyre.

Çelesi i çeshtjes ishte shkeputja nga pikepamjet strukturaliste duke shkuar drejt nje proçesi rigjurmimi ndaj hapave historike te vete filozofise.

Çdo gje qe ne « kuptojme », ose « njohim » duke u nisur qe nga te folurit e deri tek « sensi komun », eshte e prirur te gaboje lidhur me natyren e qenies. Keto gabime nderhyjne tek termat nepermjet te cileve qenia artikulohet (ne historine e filozofise)si p.sh. – realiteti, logjika, Zoti, ndergjegjja, prezenca etj.

 

Ne kete menyre keto « gabime » tjetersojne menyren me te cilen qeniet njerezore lidhen me teknologjine moderne.

 

Filozofia e kishte anashkaluar « te qenurit » sepse e konsideronte si te qarte tashme, dhe jo si nje çeshtje te hapur ndaj diskutimit. Ne menyre intuitive Heidegger thellohet ne çeshtjen e qenies me ane te nje argumenti historik. Me vone puna do te perqendrohet ne « historine e qenies », d.m.th. ne historine e harreses se qenies, e cila sipas Heidegger kerkon qe filozofia ta gjurmoje nepermjet nje « destruksioni/shkaterrimi » produktiv te historise se filozofise.

Perkushtimi ndaj nje lloj « historiku te qenies » ka nje peshe cilesore. Ne ne fakt nuk e kuptojme vertet se çfare behet shkak qe ngjarjet te ndodhin. Historia eshte fiksioni qe ne shpikim per t’i mbushum mendjen vetvetes se ngjarjet mund te njihen dhe se jeta ndjek nje rregull dhe nje drejtim. Kjo eshte arsyeja pse ngjarjet rinterpretohen sa here qe vlerat ndryshojne. Kjo eshte nje pikepamje organike e cila arrin te zhvishet nepermjet te menduarit dhe te pyeturit.

 

Nderkohe nje tjeter intuita e çon autorin ne krijimin e konceptit Dasein, qenia per te cilen qenia eshte nje pyetje. Ai kritikon karakterin metafizik dhe abstrakt me te cilin tradicionalisht kuptohej ekzistenca njerezore ne formen e kafshes racionale, personit, njeriut, shpirtit, mendjes ose subjektit.

Dasein nuk njeh ndarje brenda/jashte. Nenkupton te qenurit ne bote dhe jo i veçuar prej saj. Kemi te bejme me nje qenie me aktive dhe me kohore e cila ndervepron me te tashmen por edhe me faktin. Qenia eshte e perfshire tek bota dhe te çon gjithmone drejt njohjes nepermjet pyetjes/te pyeturit.

 

 

Nepermjet te pyeturit Heidegger kerkon dhe ndjek thelbin dhe vete esencen e teknologjise. Te pyeturit shnderrohet ne nje veprimtari ne vetvete dhe ndihmon ne ndertimin dhe ngritjen e nje rruge. Te pyeturit mund te perjetohet si nje rrugetim, nje proçes gjithmone ne levizje.

Si rrjedha e nje lumi, si nje udhetim.

 

Te menduarit ne vetvete lidhet ngushte me kete proçes dhe mund te marre trajten e nje udhe te veçante. Rrjedha e ketij udhetimi udhehiqet nga gjuha dhe njekohesisht e mbart ate. Te pyeturit nenkupton pyetjen.

 

Thelbi na fton ne perjetimin e nje marredhenie te lire me teknologjine ne menyre qe ne ta hapim ekzistencen tone kundrejt tij.

Thelbi duket se eshte ai nepermjet te cilit nje gje eshte ajo qe eshte. Kuptimi i zakonshem i fjales « thelb » eshte ai qe lidhet me nje lende ose me ekstraktin e lendes e cila permban diçka kimike ne vetvete. Thelbi pershkruhet nga autori si diçka qe e deperton dhe pershkon objektin por qe nuk eshte objekti ne vetvete. Cilesia e shper-hapjes mespermes dhe e vete depertimit duket se i afrohet idese se thelbit si diçka qe ngjason me shume me parfumin…

                                                                 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *